Components of Iranian public policy and its relationship to cultural policy During the reign of Pahlavi II
Political history study
DOI:
https://doi.org/10.26750/3j9vze64Keywords:
Pahlavi II, centralism, modernism, nationalismAbstract
Like his father, Mohammad Reza Shah Pahlavi took several steps to consolidate his power like centralization, modernization, and the promotion of nationalism. To strengthen central authority, he reinforced the military, adopted a one-party policy, implemented several constitutional amendments, and imposed strict censorship on newspapers and magazines. In his efforts to present Iran as a modern state molded on Western countries, he emphasized women's rights and freedoms, particularly regarding clothing, education, and employment both domestically and abroad. Legislative reforms were introduced in favor of women, including the legalization of interreligious marriages between young men and women. Numerous women’s organizations and councils were established, women’s journals emerged, and female participation in political life expanded. Notably, during the White Revolution, women were granted the right to vote in national elections. However, these changes provoked strong opposition from the clergy, who viewed them as contrary to Iranian culture and traditions. In response, the state resorted to harsh repression. On the nationalist front, the Pahlavi regime promoted a form of nationalism that revived the glory of Iran's ancient past. The regime paid special attention to the Achaemenid kings, celebrated the 2,500th anniversary of the Persian Empire, honored Mithra, and showed an inclination toward reviving the ancient Iranian Zoroastrian religion. Finally, the researcher aims to present the components of Iranian public policy and their relationship to cultural policy during the reign of Pahlavi II based on the descriptive-historical approach.
References
جوان، علی صمدی، ١٣٩٤، نقش وزارت دربار در سیاست داخلی ایران در زمان امیراسداللە علم (١٣٤٥- ١٣٥٦)، پایان نامە ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، رشتە تاریخ، دانشگاه فردوسی مشهد.
مهریجانی، محمد، ١٣٩٨، تاثیر تجدد آمرانە بر توسعە سیاسی دورە پهلوی دوم، پایان نامە ارشد، رشتە علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، مرکز قزوین.
ابراهامیان، یرواند( ١٣٨٩)، ایران بین دو انقلاب، ت. گل محمدی، احمد و فتاحی، محمد ابراهیم، چ. ١١، تهران: نشر نی.
احمدی، حمید، ١٣٨٣، ایران: هویت، ملیت، قومیت (مجموعە مقالات)، چ. ١، تهران: موسسە تحقیقات و توسعە علوم انسانی.
احمدی، کامل، ١٤٠٠، از مرز تا مرز، چ. ١، دانمارک: آوای بوف.
ازغندی، علیرضا، ١٣٨٤، نخبگان سیاسی ایران بین دو انقلاب، چ. ٣، تهران: نشر قومس.
افخمی، غلامرضا، ١٣٨٧، زندگی و زمانە شاه، ب. چ، ب. م.
اوری، پیتر و دیگران، ١٣٩٢، تاریخ ایران (از مجموعە تاریخ کمبریج دفتر دوم از جلد هفتم) از رضا شاه تا انقلاب اسلامی، ت. ثاقب فر، مرتضی، چ. ٣، تهران: نیل.
ایزدی و دیگران، ١٣٨٦، تاریخ بیست ساله پاسدارى از انقلاب اسلامى در غرب كشور، كتاب سوم،چ1، تهران: چاپخانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامى.
بدون اسم مولف، ١٣٥٥، کتاب فارسی برای کلاس پنجم دبستان.
پهلوی، محمدرضا شا، ١٣٥٥، بسوی تمدن بزرگ، چ. ١، تهران: کتابخانە پهلوی.
خسرو پناه، محمد حسین، ١٣٧٧، سازمان افسران حزب توده ایران 1323-1333، چ1، تهران: موسسه نشرو پژوهش شیرازه.
خمینی، روح اللە، ١٣٨٩، صحیفە امام، ج. ١، چ. ٥، تهران: موسسە تنظیم و نشر اثار امام خمینی.
عاقلى، باقر، ١٣٨٠، شرح حال رجال سیاسى و نظام معاصر ایران،ج1، تهران.
علی بابایی، غلامرضا، ١٣٨٥، تاریخ ارتش ایران از هخامنش تا عصر پهلوی،چ. ٢، تهران: انتشارات آشیان.
فردوست، حسین، ١٣٨٦، ظهور و سقوط سلطنت پهلوی خاطرات ارتشبد سابق حسین فردوست، ج. ١، چ. ٢١، تهران: انتشارات اطلاعات.
فلور، ویلم و بنانی، امین، ١٣٩٠، نظام قضایی عصر قاجار و پهلوی، ت. زندیە، حسن، چ. ٢، قم: سبحان.
قویمی، فخری، ١٣٥٢، کارنامە زنان مشهور ایران در علم، ادب، سیاست، مذهب، هنر، تعلیم و تربیت از قبل اسلام تا عصر حاضر، چ. ١، تهران: وزارت آموزش و پرورش.
کاتوزیان، محمد علی همایون، ١٣٩٢، تضاد دولت و ملت: نظریە تاریخ و سیاست در ایران، ت. طیب، علیرضا، چ. ١٠، تهران: نشر نی.
گازیوروسکی، مارک جی، ١٣٧١، سیاست خارجی آمریکا و شاه بنای دولتی دست نشاندە در ایران، ت. فاطمی، فریدون، چ. ١، تهران: نشر مرکز.
گراهام، رابرت، ١٣٥٨، ایران سراب قدرت، ت. فیروزیان، فیروز، چ.١، تهران: سحاب کتاب.
لاینگ، مارگارت، ١٣٧١، مصاحبە با شاه، ت. روشنگر، اردشیر، چ. ١، تهران: نشر البرز.
میرفطروس، علی، ٢٠١٢، خاطرات دکتر امیر اصلان افشار، چ.١، لس آنجلس: نشر فرهنگ.
نجاتی، غلامرضا، ١٣٧١، تاریخ سیاسی بیست و پنج سالە ایران از کوتا تا انقلاب، ج.١، چ.٣، تهران: موسسە خدمات رسا.
نهاوندی، هوشنگ و بوماتی، ایو، ١٣٩٢، محمد رضا پهلوی آخرین شاهنشاه ١٩١٩- ١٩٨٠، ت. دادمهر، چ.١، تهران: شرکت کتاب.
هویدا، فریدون، ١٣٧٠، سقوط شاه، ت. مهران، ح. ا.، چ. ٤، تهران: انتشارات اطلاعات.
كریم الجاف، حسن، ٢٠٠٨، الوجیز فی التاریخ ایران، ج4، ط1، دار ئاراس للطباعه وللنشر، اربیل.
آرین، فواد پور و آشوب، هادی دل، ١٣٩٤، "انگیزەها و اهداف برگزاری جشن های دو هزار و پانصد سالە شاهنشاهی"، فصلنامە ژرفاپژوە، ش. ٤و ٥.
آغایلی، امیر و دهقان نژاد، مرتضی، ١٣٩٣، "بررسی و تحلیل ماهیت و نقش سیاسی وزارت دربار در عصر پهلوی دوم"، پژوهشهای تاریخی، دانشکدە ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، سال پنجم، دورە جدید، پیاپی ٢٣، ش. ٣.
بازیار، مرضیە و دیگران، ١٤٠١، "موزە سلسلە پهلوی: نمایش ایدولوژی دولت پهلوی در دهەهای ١٣٤٠ و ١٣٥٠ شمسی"، فصلنامە تحقیقات تاریخی و مطالعات آرشیوی- گنجینە اسناد، سال ٣٢، ش. ١٢٨.
بدون اسم مولف، (أ)، ١٣٤٥، "زنان و مادران! جنبش هواداران تغییر قانون مدنی را تقویت کنید و آنرا بە پیروزی برسانید"، مردم ارگان مرکزی حزب تودە ایران، دورە ششم، ش. ٢١.
بدون اسم مولف، (ب)، ١٣٤٥، "سازمانهای موجود زنان و وظایف ما در قبال آنان"، مردم ارگان مرکزی حزب تودە ایران، دورە ٦، ش. ٢٢.
بدون اسم مولف، ١٣٤٤، "بمناسبت هشتم مارس روز بین المللی زنان آیا زنان ایران آزاد شدە اند؟"، مردم ارگان مرکزی حزب تودە ایران، دورە ششم، ش. ١٢.
بدون اسم مولف، ١٣٤٦، (أ)، "الهە در دنیا اول شد!"، مجلە زن روز، ش. ١٧٠.
بدون اسم مولف، ١٣٤٦، (ب)، "چهرە عمومی نمایندگان زن در مجلس آیندە"، مجلە زن روز، ش. ١٢٣.
بدون اسم مولف، ١٣٤٦، (ج)، "انقلابی کە کشف حجاب در زندگی زن ایرانی پدیدە آورد"، مجلە زن روز، ش. ١٤٨.
بدون اسم مولف، ١٣٤٧، "بازگشت دختر شایستە جهان"، مجلە زن روز، ش. ١٧٢.
بکایی، مرجان و دیگران، ١٣٩٤، " بوروکراسی در عصر حاضر"، کنفرانس بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دورە برگذاری ٢.
بید گلی، سید محمود سادات و عامری، فرزانە، ١٣٩٧، "تحلیل مطالبات زنان تهران در دورە پهلوی دوم (١٣٢٠- ١٣٣٢ ش.) براساس عرایض مجلس شورای ملی"، دوفصلنامە علمی- پژوهشی تاریخ نگری و تاریخ نگاری دانشگاه الزهرا، ش. ٢١.
بیگدلو، رضا، ١٣٩١، کشاش دولت و نیروهای مذهبی در مورد قوانین و جایگاه زنان در دورە پهلوی دوم (مطالعە موردی مجلە "زن روز" در دهە ٤٠و ٥٠ ش)"، پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، ش. ١١.
بیگدلو، رضا، ١٣٩٤، " تأثیرات نوسازی دولت پهلوی بر خاستگاه اجتماعی نمایندگان مجلس شورای ملی در دهە چهل شمسی"، فصلنامە ژرفاپژوە، ش. ٤و ٥.
پویا، فائزە امیری و دیگران، ١٤٠١، "تحلیل اندیشە روشنفکران ذات گرایانە مخالف مدرنیتە پهلوی دوم (مطالعە موردی سید احمد فردید و سید حسین نصر)"، فصلنامە علمی- تخصصی معمار شهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، دورە ١، ش. ٢.
توفیق، ابراهیم، ١٣٨٥، "مدرنیسم و شبە پاتریمونیالیسم تحلیلی از دولت در عصر پهلوی"، مجلە جامعە شناسی ایران، دورە ٧، ش. ١.
جهانگیری، سعید و طاهری، ابوالقاسم، ١٣٩٧، "تبعات سیاسی و اجتماعی ظهور طبقە متوسط جدید در ایران دوران پهلوی دوم"، فصلنامە تخصصی علوم سیاسی، سال چهاردهم، ش. ٤٣.
چمنکار، محمد جعفر، ١٣٨٩، "ماموریت نظام گری دولت پهلوی دوم و تآثیرات آن بر سیاست خارجی ایران"، پژوهشنامەی تاریخی علمی دانشکدە ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، دورە دوم، ش. ٤.
حدیدی، مختار، ١٣٧٧، "نگاهی بە اسناد محرمانە جشنهای ٢٥٠٠ سالە شاهنشاهی پهلوی دوم و نمونە اندیشە های باستانگرایانە"، تاریخ معاصر ایران- فصلنامە تخصصی تاریخ معاصر ایران، سال دوم، ش. ٥.
دادفر، حبیب، ١٣٦٤، "اصول اصلاحی متمم قانون اساسی"، مجلە حقوقی انتقادی کانون وکلا، ش. ١٠٥.
راد، بیتا بابایی و حاتم پور، شبنم، ١٣٩٠، "زن و تحولات سیاسی از قرن ٧ تا پایان دورە پهلوی"، فصلنامە علمی پژوهشی زن و فرهنگ، سال دوم، ش. ٦.
راد، میکائیل وحیدی، ١٣٩٨، "پیوستگی اقتصادی- سیاسی رویدادهای فرهنگی در عصر پهلوی دوم (جشن های ٢٥٠٠ سالە)"، فصلنامە علمی تاریخ اسلام و ایران دانشگاه الزهرا، سال بیست و نهم، دورە جدید، ش. ٤٣.
رجا، سید زکریا محمودی و قریلوند، حسین سوری، ١٤٠٣، "واکاوی و تحلیل چرایی و چگونگی استمرار ساختار نئوپاتریمونیالیسم در دوران مدرن (مورد مطالعه حکمرانی بنسلمان در عربستان سعودی)"، مقاله پژوهشی، دورە ٤، ش. ٤.
رخ، فاطمە شکیب و زندیە، حسن، ١٤٠٠، "سیر تحول اندیشە معترضان بە حجاب از عصر ناصری تا پهلوی دوم (١٢٢٧- ١٣٢٠ش)"، فصلنامە علمی پژوهشنامە تاریخ اسلام، سال یازدهم، ش. ٤.
رضایی، مریم عاملی، ١٤٠٠، "تحلیل گفتمان خاطرات زنان عصر مشروطە و پهلوی"، ادبیات پارسی معاصر- پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ش. ٢.
رمضانی، مهدی و دیگران، ١٣٩٨، "سیاستگذاری فرهنگی جمهوری اسلامی ایران: پیشینە، الگوها و آسیب ها (باتآکید بر مفهوم مرجعیت)"، فصلنامە راهبرد اجتماعی- فرهنگی، سال ٨، ش. ٣٢.
زنجانیە، الهە و دیگران، ١٤٠٠، "مولفەهاوارکان ناسیونالیسم در دورە محمد رضاشاه"، پژوهشهای سیاسی جهان اسلام- انجمن مطالعات جهان اسلام، سال یازدهم، ش. ١.
سادات، سید محمود و بیگدلو، رضا، ١٣٩٨، "واکنش نیروهای مذهبی به جشن تاجگذاری پهلوی دوم (با تأکید بر مواضع امام خمینی(س))"، پژوهشنامە متین، سال بیست و یکم، ش. ٨٥.
سارمی، یزدان عبدی زادە و شاهرخی، سید علاء الدین، ١٤٠٠، "سازماندهی اجتماعی ایران در عصر پهلوی دوم با تکیە بر تصویرپردازی اسطورەای آیین مهر"، تاریخ ایران، دورە چهاردە، ش. ٢.
سعیدیان، عبدالحسین، ١٣٧٥، مردمان ایران، چ.١، تهران: خواجە اول فردوسی، ص. ٢٠٥.
بدون اسم مولف، ١٣٤٤، مهرگان، روزنامە خاک و خون، سال اول، ش. ١.
سلیمانی، غلامعلی و نژاد، زهرا رضا، ١٤٠٢، "روشنفکران و تغییر بیعت با رژیم پهلوی"، فصلنامە علمی پژوهش های انقلاب اسلامی، دورە ١٢، ش. ٢.
شاهدی، مظفر، و سرشت، محسن بهشتی، ١٣٩٦، "ردیابی فرایند فروپاشی حزب رستاخیز ملت ایران: برمبنای نظریە کار آمدی احزاب فراگیر هانتینگتون و دورژە"، دو فصلنامە علمی- پژوهشی جامعەشناسی جهان اسلام، دورە ٥، ش، ١.
شریعتی، شهروز و مهدی، شاهکو عباسی، ١٣٩٧، "شناخت شناسی ایدئولوژی دولت مدرن و یوتوپیا های اجتماعی در عصر پهلوی"، جامعە شناسی تاریخ، دورە ١٠، ش. ٢.
صدقی، حمیدە و اردستانی، علی، ١٣٨٥، "جنبش های فمینستی در ایران: دورە پهلوی"، چیستا، سال بیست و سوم، ش. ١٠.
طبسی، سید محمدرضا و کرمانی، ایمان زکریایی، ١٤٠٠، "بازشناسی تاریخی وجوه ملی گرایی در قالیهای تصویری عصر پهلوی"، دو فصلنامە علمی انجمن علمی فرش ایران، ش، ٤٠.
غلامی، شهرام و محمدی، احد، ١٣٩٩، "ظرف مکانی مدیریت فضای ملی در دورە محمدرضا شاه: چگونگی و چرایی"، فصلنامە علمی- تخصصی پژوهش در آموزش تاریخ، سال اول، ش. ١.
فرامرزی، اعظم و دیگران، ١٤٠٠، "ترویج آموزەها و مفاهیم ملی در محتوای کتاب های درسی تاریخ در عصر پهلوی دوم کاربست نظریە تحلیل گفتمان تاریخی روث وداک"، فصلنامە علمی پژوهش های تاریخی- معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه اصفهان، ش. ٤.
قمصری، نرگس نیک خواه، ١٣٩٣، "گفتمان جنسیت از انقلاب سفید تا انقلاب اسلامی"، فصلنامە ژرفا پژوە، سال اول، ش. ١.
قهرمانی، رضا و دیگران، ١٤٠١، "تحولات اجتماعی و سقوط حکومت های پاتریمونیال: مطالعە موردی خلافت اموی و سلطنت پهلوی دوم"، مطالعە پژوهشی- فصلنامە علمی رهیافت انقلاب اسلامی، سال شانزدهم، ش. ٥٩.
کوندی، لفتە دور و خنکداری، محمد طاهری، ١٤٠١، "بررسی انتقادی سیاست قومی حکومت های پهلوی اول و دوم (١٣٠٤- ١٣٥٧)"، رهیافت انقلاب اسلامی، سال شانزدهم، ش. ٥٩.
لکزی، مهدی و دیگران، ١٤٠٠، " بررسی نقش نوپاتریمونیالیسم بر کژکارکردی نهادهای مدرن در دوره پهلوی مطالعه موردی: ارتش و دیوانسالاری"، مجله پژوهش های تاریخی ایران و اسلام، ش. ٢٩.
معینی، مینا، ١٣٩٠، "تغییرات اعمال شده در قانون اساسی مشروطه؛ اصلاح یا تخطی؟"، روزگاران، ش. ٢.
مقدم، امین نواختی و اصل، حامد انوریان، ١٣٨٨، "مبانی ایدئولوژیک سیاست های فرهنگی رژیم پهلوی"، فصلنامە علمی- پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی، سال ششم، ش. ١٩.
منصوری، توران، ١٤٠٢، "تبیین مواضع علما و روحانیون نسبت بە لایحە حمایت از خانوادە مصوب سال ١٣٤٦"، تاریخ نامە انقلاب، دورە ٦، پیاپی ١١، ش. ٢.
موحد، حسین جعفری، ١٣٨٥، "حزب رستاخیز؛ حزبی کە با دستان شاه ساختە و با دستان او نیز برچیدە شد"، فصلنامە مطالعات تاریخی، ش. ١٥.
موسوی، مریم السادات و دیگران، ١٤٠٠، " تحلیلی بر جایگاه دین در تعامل با مدرنیته در اندیشهی روشنفکران دینی پهلوی دوم (مطالعه موردی: شریعتی و بازرگان)"، فصلنامه علمی پژوهشی تاریخ، سال شانزدهم، ش. ٦١.
نبوی، سید عبدالامیر و رادفر، فیروزە، ١٣٩٣، "تحلیل گفتمانی تأثیر فرهنگ سیاسی بر روابط خارجی ایران در دورە پهلوی دوم (١٣٣٢- ١٣٤٢)، دو فصلنامە علمی- پژوهشی دانش سیاسی، سال دهم، ش. ١.
هوشنگی، حمید، ١٣٩٩، "تطور حکمرانی اقوام در ایران معاصر"، فصلنامە تخصصی حکمرانی متعالی، دورە ١، ش. ٤.
وحیدی راد، میکائیل، ١٣٩٨، "پیوستگی اقتصادی- سیاسی رویدادهای فرهنگی در عصر پهلوی دوم (جشن های ٢٥٠٠ سالە)"، فصلنامە علمی تاریخ اسلام و ایران دانشگاه الزهرا، سال بیست و نهم، ش. ٤٣.
اطلاعات، ٢٢/ فروردین/ ١٣٥٨، ش. ١٥٨٢٧.
اطلاعات، ٢٥ فروردین ١٣٥٤، ش. ١٤٦٨٠.
بدون اسم مولف، ١١/١٠/٢٠٢٤، جمعیت راه نو، تخمک، ٢٧/٦/٢٠٢٤، https://rb.gy/lgwnwt
تاجگذاری محمدرضا شاه و شهبانو فرح، ٢٠٢٤، Iraner.in.deutschland، ٤/٢/٢٠٢٥، https://rb.gy/14iql4
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Raparin Journal of Humanities (RJH)

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.